Το «ψωμί του Χριστού»

Το «ψωμί του Χριστού» το «Χριστόψωμο» το έφτιαχνε, την παραμονή των Χριστουγέννων, η νοικοκυρά με ιδιαίτερη ευλάβεια και με ειδική μαγιά (από ξερό βασιλικό κ.λ.π.) και χάραζε πάνω έναν σταυρό. Το καρβέλι στολίζονταν με διακοσμητικά είτε σκαλιστά στο ζυμάρι, είτε με πρόσθετα στολίδια από κομμάτια ζύμης ή με καρύδια, τονίζοντας την εορταστική ημέρα και τις πεποιθήσεις των πιστών.

Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης του σπιτιού έπαιρνε το χριστόψωμο, το σταύρωνε, το έκοβε και το μοίραζε σ’ όλη την οικογένειά του και σε όσους παρευρίσκονταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, με συμβολισμό της Θείας κοινωνίας, όπου ο Χριστός έδωσε τον άρτον της ζωής σε όλη την ανθρώπινη οικογένειά του.
Γύρω από το χριστόψωμο υπάρχουν και άλλες παραδόσεις, που αναφέρονται στην ενότητα της Εκκλησίας και των λαών και με συμβολικό πρότυπο την ένωση των κόκκων του σίτου σ΄ένα ψωμί, όπως όλοι οι λαοί κάποτε θα ενωθούν μ’ ένα ποιμένα, το Χριστό.
(Από το βιβλίο «Ήθη, έθιμα και… άλλα» του Τιμόθεου Κ. Κιλίφη)

Υλικά συνταγής (από Αργυρώ Μπαρμπαρήγου):
600 γραμ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις, 300 γραμ. αλεύρι για τσουρέκι, 200 γραμ. αλεύρι ολικής άλεσης, 100 γραμ. πρόβειο γιαούρτι με πέτσα, 2 ½ κύβοι νωπής μαγιάς, 2 κ.σ. μέλι, 1½ κ.σ. αλάτι 100 γραμ. ψιλοκομμένα καρύδια, 1 πρέζα μπαχάρι, 1 πρέζα μοσχοκάρυδο, όσο σηκώσει (περίπου 2½ ποτήρια) νερό χλιαρό
 Για το στόλισμα καρύδια ολόκληρα (με το κέλυφος) γαρίφαλα (καρφάκια) αμυγδαλόψιχα (ολόκληρα) διάλυμα αυγού (κρόκος + 2 κ. σ. γάλα)
Εκτέλεση
Για τη Μαγιά:
Για να ενεργοποιήσουμε τη μαγιά, τη διαλύουμε σε μπολ, πασπαλίζουμε με λίγη ζάχαρη και ρίχνουμε λίγο νερό. Ανακατεύουμε να διαλυθεί. Σκεπάζουμε με μεμβράνη και αφήνουμε για 10' να ενεργοποιηθεί. Όταν αφρίσει η επιφάνεια είναι έτοιμη και την προσθέτουμε στο αλεύρι. 
Βάζουμε σε λεκάνη ζυμώματος όλα τα είδη αλευριού και τα ανακατεύουμε με το χέρι. Πιάνουμε τη μαγιά διαλυοντάς τη σε κανάτα μαζί με το μέλι και το 1/2 ποτήρι νερό. Αφήνουμε για 8΄-10΄ σκεπασμένη τη μαγιά να ενεργοποιηθεί (να αφρίσει ελαφρά η επιφάνειά της). Κάνουμε λακκούβα στο αλεύρι και προσθέτουμε την ενεργοποιημένη μαγιά, το γιαούρτι, το μπαχάρι, το μοσχοκάρυδο. Ρίχνουμε το αλάτι στο χλιαρό νερό και τ’ ανακατεύουμε. Το προσθέτουμε στα υπόλοιπα υλικά και αρχίζουμε να ζυμώνουμε μέχρι όλα τα υλικά να μαζευτούν σε μπάλα. Όταν γίνει αυτό προσθέτουμε τα καρύδια και συνεχίζουμε το ζύμωμα. Βγάζουμε τη ζύμη στον πάγκο και τη ζυμώνουμε για 8΄-10΄ μέχρι να αφρατέψει καλά. Την τοποθετούμε σε λαδωμένο βαθύ μπολ. Τη σκεπάζουμε καλά και την αφήνουμε να διπλασιαστεί σε όγκο, περίπου 1 ώρα αν είναι σε χλιαρό σημείο ή γύρω στη 1½ ώρα αν είναι στον πάγκο. Τότε τη βγάζουμε στον πάγκο. Κόβουμε ένα κομμάτι όσο ένα μήλο για το στόλισμά της. Την τοποθετούμε σε λαδωμένο ταψί Νο 30 ή 32. Την πατάμε ελαφρά να ισιώσει η επιφάνεια. Πλάθουμε με το μικρό κομμάτι που κρατήσαμε δύο φιτίλια και τα τοποθετούμε σταυρωτά πάνω στο ψωμί. Βάζουμε στο κέντρο ένα καρύδι και γύρω γύρω τόσα καρύδια όσα είναι τα μέλη της οικογένειας. Γαρνίρουμε κατά μήκος του σταυρού με αμύγδαλα και μπήγουμε γαρίφαλα. Σκεπάζουμε το χριστόψωμο και το αφήνουμε ν’ ανέβει ξανά και να καλύψει όλη την επιφάνεια του ταψιού. Για 35΄-40΄ αν είναι σε ζεστό σημείο ή 1 ώρα περίπου αν είναι στον πάγκο. Τότε αλείφουμε προσεκτικά με πινέλο το ψωμί με το διάλυμα αυγού. Ψήνουμε στους 160οC στις αντιστάσεις για 50΄ με 1 ώρα να ροδίσει και να φουσκώσει.
Καλή επιτυχία!