Μα πόσα κιλά- πόντους-γραμμάρια πρέπει να χάσω για να έχει σημασία η προσπάθειά μου για απώλεια βάρους;

Όσον αφορά την θεραπευτική- διαιτητική αντιμετώπιση του υπερβάλλοντος βάρους ή της παχυσαρκίας, ασθενείς και ειδικοί πολύ συχνά έρχονται αντιμέτωποι με την εξής ερώτηση: «Τι ποσοστό του βάρους πρέπει να χαθεί, ώστε να υπάρξει ευεργεσία από την κλινική φροντίδα για την παχυσαρκία;» Ή ακόμα χειρότερα, ο υπέρβαρος/ παχύσαρκος «ασθενής» έχει βρει, από περιοδικά και πίνακες, το «μαγικό» βάρος στόχο ή επιθυμεί να έχει το βάρος, που είχε όταν ήταν 20 χρονών ή να ζυγίζει όσο ζυγίζει η γνωστή ηθοποιός, παρουσιάστρια ή η ξαδέλφη, συμπεθέρα κλπ
Αυτή η ερώτηση απασχολεί τον «ασθενή» πολύ περισσότερο από ότι φανταζόμαστε και συχνά αποτελεί τροχοπέδη στην έναρξη ή στην διατήρηση μιας προσπάθειας, όταν τα κιλά δεν πέφτουν.
Οι περισσότεροι άνθρωποι θα επιδιώξουν να χάσουν «κιλά» για αισθητικούς λόγους και σύντομα θα εγκαταλείψουν την προσπάθεια. Πιο ισχυρό κίνητρο για δέσμευση είναι η καλύτερη σωματική, και γιατί όχι και ψυχική, υγεία.
Πρόσφατες μελέτες στην παχυσαρκία προσθέτουν συνεχώς νέα στοιχεία σε έναν ήδη τεράστιο όγκο πληροφοριών, που έχουν γραφτεί για το θέμα της βελτίωσης της κατάστασης υγείας από την βελτίωση ου σωματικού βάρους. Ένα σχόλιο της μελέτης από Damon Swift  et all στο περιοδικό «Obesity» συνοψίζει την τρέχουσα αντίληψη:
«Μια αναθεωρημένη προσέγγιση θα πρέπει να στοχεύει στην αλλαγή της συμπεριφοράς , δηλαδή της αύξησης της σωματικής δραστηριότητας σε συνδυασμό με μια υγιεινή διατροφή. Με βάση τα πολλαπλά οφέλη για την υγεία, που συνδέονται με την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, ανεξάρτητα από την απώλεια βάρους και το γεγονός ότι η απώλεια βάρους είναι απίθανο να διατηρηθεί χωρίς την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, για την αποτελεσματική διαχείριση της παχυσαρκίας προτείνεται η αλλαγή από την εστίαση στην ζυγαριά στην υιοθέτηση πιο «υγιεινών» συμπεριφορών.
Στην μελέτη βρέθηκαν σημαντικά οφέλη στη μεταβολική υγεία (όπως στην αντίσταση στην ινσουλίνη) ακόμα και για την ελάχιστη απώλεια βάρους (3-5%), όταν αυτή συνδυάζονταν με σωματική δραστηριότητα. Τα οφέλη ήταν απολύτως συγκρίσιμα με αυτά που παρατηρήθηκαν σε άτομα τα οποία είχαν κατορθώσει να χάσουν πιο πολλά κιλά ή είχαν υψηλότερο ρυθμό απώλειας βάρους.
Μια άλλη μελέτη από Magkos et al, «Cell Metabolism» βρίσκει κλινικά οφέλη για την μέτρια (5%) απώλεια βάρους στην μεταβολική υγεία, με περαιτέρω, σταδιακά αυξανόμενα οφέλη για πρόσθετη απώλεια βάρους της τάξης του 11-16%. Αυτό σημαίνει ότι αν ένα άτομο 100 κιλών θα ευεργετηθεί σημαντικά ακόμα και αν χάσει μόνο 5 κιλά, με περαιτέρω οφέλη από την απώλεια περισσότερων κιλών (11-16 κιλά).
Επομένως, ενώ τα πορίσματα της επιστήμης είναι συγκεκριμένα, βιώσιμα και επιβεβαιωμένα, γιατί υπάρχει όλη αυτή η παραφιλολογία για το βάρος και τους στόχους απώλειας κιλών;
Δυστυχώς, ο πολιτισμός μας και η βιομηχανία του αδυνατίσματος εξισώνει το σωματικό βάρος και το αδύνατο σώμα με την υγεία, την ομορφιά και την επιτυχία. Σίγουρα, μέχρι ενός σημείου κάτι τέτοιο ισχύει. Η αλήθεια, όμως, είναι πάντα κάπου στην μέση. Η συνεχείς προσπάθειες για μείωση κιλών, πόσο μάλλον με ανορθόδοξες μεθόδους, οδηγούν σε ένα όλο και αυξανόμενο βάρος ισορροπίας -set point- και σίγουρα δεν προάγουν την καλή σωματική και ψυχολογική υγεία.
Η καλύτερη συμβουλή προέρχεται από την Καναδική Ομάδα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας-Canadian Obesity Network και συνοψίζεται στο εξής:
Σταματήστε να βάζετε στόχους βάρους. Αν υπάρχουν υγιείς συμπεριφορές, η απώλεια βάρους απλά συμβαίνει.
Βασικό σημείο της προσπάθειας πρέπει είναι πράγματα που μπορούν να βρίσκονται υπό τον έλεγχο του ατόμου. Οι συμπεριφορές που προάγουν την υγεία, όπως η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες και ο επαρκής ύπνος μπορούν να ελεγχθούν από το άτομο. Το σώμα θα ανταποκριθεί, αλλά οι ιδιαιτερότητες της εν λόγω απόκρισης - όπως ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα στο βάρος, ποσοστό λίπους, πόντων κλπ - δεν είναι πλήρως υπό τον έλεγχό του ατόμου.
Επομένως, οι γενικεύσεις σχετικά με το ιδανικό βάρος ή την απώλεια κιλών ή πόντων απλά δεν μπορούν να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ένα συγκεκριμένο νούμερο κιλών ή πόντων περιφέρειας πραγματικά δεν γίνεται να ταιριάζει σε όλους. Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής θα ισορροπήσει το σώμα μας στο «προσωπικό» και «ιδανικό» βάρος και σχήμα συνδυάζοντας παράλληλα οφέλη για την υγεία.

Βιβλιογραφία:
Damon L. Swift1,2,*, Neil M. Johannsen3, Carl J. Lavie4, Conrad P. Earnest5, Steven N. Blair6 andTimothy S. Church7 “Effects of clinically significant weight loss with exercise training on insulin resistance and cardiometabolic adaptations” The Obesity Society 2016 DOI: 10.1002/oby.21404
Faidon Magkos1, 2, Gemma Fraterrigo1, Jun Yoshino1, Courtney Luecking1, Kyleigh Kirbach1, Shannon C. Kelly1, Lisa de las Fuentes1, 3, Songbing He1, 4, Adewole L. Okunade1, Bruce W. Patterson1, Samuel Klein1, «Effects of Moderate and Subsequent Progressive Weight Loss on Metabolic Function and Adipose Tissue Biology in Humans with Obesity» Cell Metabolism Available online 22 February 2016

Robert Ross et all 1 MAR 2016 «Is setting a criterion for ‘clinically significant weight loss’ necessary?» The Obesity Society © 2016 DOI: 10.1002/oby.21437