Δίαιτα FODMAPS; Η λύση στο ευερέθιστο έντερο ή μήπως όχι;



Φούσκωμα, αέρια, δυσπεψία, πόνος, εναλλαγές διάρροιας- δυσκοιλιότητας και άλλα πεπτικά προβλήματα είναι συμπτώματα που ταλαιπωρούν 2 στους 15 ανθρώπους. Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) είναι μια λειτουργική διαταραχή του γαστρεντερικού συστήματος απουσία μιας συγκεκριμένης οργανικής παθολογίας, αν και σε ορισμένους ασθενείς έχει τεκμηριωθεί μικροσκοπική φλεγμονή. [1]

Τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου συχνά συνδέονται με την ψυχολογία του ατόμου, περιβαλλοντολογικούς και άλλους παράγοντες, καθιστώντας δύσκολο τον προσδιορισμό των τροφίμων που τα προκαλούν.

Σε πολλές περιπτώσεις η εφαρμογή μιας δίαιτας που αποκλείει για ένα διάστημα τους συνήθεις διατροφικούς ύποπτους, όπως η δίαιτα FODMAPs, μπορεί να συμβάλει θετικά στον περιορισμό των συμπτωμάτων και στην θεραπεία.

Τι είναι τα FODMAPs;

Το ακρωνύμιο FODMAP σημαίνει Fermentable, Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides, And Polyols δηλαδή "ζυμώσιμοι", ολιγοσακχαρίτες, δισακχαρίτες, μονοσακχαρίτες και πολυόλες. Πρακτικά πρόκειται για μια διατροφή στην όποια απαγορεύονται οι υδατάνθρακες βραχέως αλύσου, οι οποίοι δεν πέπτονται πλήρως στο λεπτό έντερο. Ακριβώς επειδή δεν πέπτονται και δεν απορροφούνται όπως και άλλοι εύπεπτοι υδατάνθρακες, προωθούνται προς το παχύ έντερο, όπου ζυμώνονται από τα βακτήρια. Αυτή η ζύμωση στο κόλον προκαλεί την συσσώρευση περισσότερου νερού και την παραγωγή περισσότερων αερίων από το φυσιολογικό με αποτέλεσμα φούσκωμα, αέρια, κοιλιακό άλγος, δυσκοιλιότητα και / ή διάρροια.
·         Ποιες τροφές περιέχουν FODMAPs;

Τα FODMAPs βρίσκονται σε πολλά καθημερινά τρόφιμα όπως τα μήλα, το μπρόκολο, τα φασόλια, τα κρεμμύδια, το σιτάρι και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Αυτό που μπορεί να απογοητεύει είναι ότι ενώ είναι εύκολο να εντοπιστούν τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο ή σίδηρο, είναι σχεδόν αδύνατο να προσδιοριστεί ποιες τροφές περιέχουν υψηλά επίπεδα FOPMAP από μια λίστα. Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες FODMAP και πολλά τρόφιμα περιέχουν ακόμη περισσότερα από ένα είδος.

Οι κατηγορίες και τα τρόφιμα στα οποία ανευρίσκονται είναι:
    
·         Ολιγοσακχαρίτες (φρουκτάνες και γαλακτο-ολιγοσακχαρίτες): σιτάρι, σίκαλη, ροδάκινα, φασόλια, καρπούζι, κρεμμύδι και σκόρδο
·         Δισακχαρίτες (λακτόζη): σε τρόφιμα όπως γάλα, γιαούρτι, τυρί και παγωτό
·         Μονοσακχαρίτες (φρουκτόζη): μήλα, κεράσια, μάνγκο, αχλάδια, ροδάκινα, μεγάλες ποσότητες αποξηραμένων φρούτων ή χυμών φρούτων, αγκινάρες, μπιζέλια ζάχαρης και προστιθέμενα σάκχαρα όπως μέλι, νέκταρ αγαύης και σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης
·         Πολυόλες (σορβιτόλη και μαννιτόλη): μήλα, βερίκοκα, βατόμουρα, νεκταρίνια, καρπούζι, χυμό μήλου, κουνουπίδι και μπιζέλι
Η προσέγγιση διατροφής FODMAP

Αρχικά, ακολουθείται μια πολύ αυστηρή δίαιτα εξάλειψης όλων των FODMAP για μια περίοδο από 6 έως 8 εβδομάδες. Είναι σημαντικό, τόσο η πρώτη αυστηρή φάση, όσο και οι επόμενες να σχεδιαστούν και να παρακολουθούνται από πτυχιούχο διαιτολόγο γνώστη της διατροφής FODMAPs, ώστε να μην υπάρξουν διατροφικές ελλείψεις και το επίπεδο του αποκλεισμού να γίνει βάσει της διατροφικής αξιολόγησης και του βαθμού συμπτωμάτων του ασθενούς.
Μετά την πρώτη φάση, όπου το έντερο έχει ηρεμίσει και αναπλαστεί και η βακτηριακή χλωρίδα του εντέρου έχει εξισορροπήσει, πολλές φορές με την παράλληλη συνταγογράφιση συμπληρωμάτων, επανεισάγονται μικρές ποσότητες από κάποια τρόφιμα FODMAP. Ο ασθενής καταγράφει την εμφάνιση συμπτωμάτων σε ημερολόγιο ταυτόχρονα με την κατανάλωσης τροφίμων και ποτών, αλλά και καθημερινών συνηθειών-συναισθημάτων. Μέσω αυτής της διαδικασίας προσδιορίζονται ποιες τροφές και πότε εξατομικευμένα προκαλούν γαστρεντερική δυσφορία στο κάθε άτομο.
Η δίαιτα FODMAP έχει σχεδιαστεί σαν ένα προσωρινό πλάνο διατροφής. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα περισσότερα FODMAP είναι πολύ θρεπτικά τρόφιμα που αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής, ασπίδας κατά χρόνιων παθήσεων. Μάλιστα, τα τρόφιμα αυτά αποτελούν τροφή –πρεβιοτικά- για τα «καλά» βακτήρια του εντέρου και η χρόνια αποφυγή τους μπορεί να αλλοιώσει αρνητικά την χλωρίδα του γαστρεντερικού. Επομένως, δεν θα πρέπει να αποφεύγονται ή να περιορίζονται για πολύ καιρό, εκτός εάν προσδιοριστούν ως «ένοχα» για τον ασθενή.

Ποιος μπορεί να ωφεληθεί

Πολλά άτομα με IBS παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων όταν εντοπίσουν και αποφύγουν προβληματικά FODMAP τρόφιμα. Ακόμα και τα άτομα που έχουν ήπια, μη προσδιορίσιμα πεπτικά προβλήματα σε περιόδους στρες μπορεί να επωφεληθούν. Εάν έχετε περιοδικά φουσκώματα ή αέρια και δεν μπορείτε να τα αποδώσετε στη διατροφή ή τον τρόπο ζωής σας, τότε η δίαιτα FODMAP μπορεί να σας βοηθήσει.
Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις τα FODMAPs μπορεί στην πραγματικότητα να είναι ο πραγματικός «ένοχος» πίσω από τα ενοχλητικά γαστρεντερικά προβλήματα και όχι μια ευαισθησία στην γλουτένη.
Συμπερασματικά, αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι η δίαιτα εξάλειψης FODMOPs δεν πρέπει να ακολουθείτε για μεγάλη διάρκεια ή σαν μια ακόμα δίαιτα για απώλεια βάρους, καθώς είναι φτωχή σε πολλά θρεπτικά συστατικά όπως το ασβέστιο και φυτικές ίνες. Παρόλα αυτά, όταν ακολουθείται αυστηρά το πρωτόκολλο, αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο αναγνώρισης των ένοχων τροφών.
Βιβλιογραφία
1.        Bercik P, Verdu EF, Collins SM. Is irritable bowel syndrome a low-grade inflammatory bowel disease?. Gastroenterol Clin North Am . 2005 Jun. 34 (2):235-45, vi-vii. [Medline] .
2.       Gibson PR1. The evidence base for efficacy of the low FODMAP diet in irritable bowel syndrome: is it ready for prime time as a first-line therapy? J Gastroenterol Hepatol. 2017 Mar;32 Suppl 1:32-35. doi: 10.1111/jgh.13693.
Efficacy of the low FODMAP diet for treating irritable bowel syndrome: the evidence to date. Clin Exp Gastroenterol. 2016 Jun 17;9:131-42. doi: 10.2147/CEG.S86798. eCollection 2016.

4.       Halmos EP1, Power VA2, Shepherd SJ2, Gibson PR3, Muir JGA diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology. 2014 Jan;146(1):67-75.e5. doi: 10.1053/j.gastro.2013.09.046. Epub 2013 Sep 25.

     για το Lifeguide