Συντηρώντας την διαταραχή.





Μπορεί να παραλείπει γεύματα ή να συμμετέχει στο "γεύμα" τρώγοντας μόνο σαλάτα (χωρίς λάδι) και αναψυκτικό λάιτ ή τρώγοντας μόνο τα "δικά" του φαγητά. Ίσως ακόμα να «τρέχει» στην τουαλέτα αμέσως μετά το φαγητό ή να ασκείται τα μεσάνυχτα. Πιθανόν τα δημητριακά πρωινού ή τα μπισκότα να «εξαφανίζονται» μέσα σε λίγες σε ώρες μετά την αγορά τους.
Στην αρχή αυτές και πολλές άλλες "συμπεριφορές" αρχικά αποτελούσαν αφορμή για καβγά. Αλλά μετά από κάποιο διάστημα θεωρούνται πλέον «φυσιολογικές" ίσως και "αναμενόμενες" του αγαπημένου/ ης που πάσχει από κάποια διατροφική διαταραχή και δεν σχολιάζονται. Αυτές και πολλές ακόμα σκηνές μπορεί να επαναλαμβάνονται κάθε μέρα. Αν όμως βρεθεί κάποιος "αφελής" να τις σχολιάσει το αποτέλεσμα θα είναι "φασαρία", "τσακωμοί" και "υποτροπή".
Το ίδιο άτομο, θέλοντας να έχει ακόμα πιο πολύ τον "έλεγχο" στην ζωή του υποβάλλει σε "ζύγισμα" όλες τις τροφές, το σώμα του, τα συναισθήματά του, πολλές φορές μέσα στην ημέρα, παντού χωρίς εξαιρέσεις.
Κάποιες φορές μάλιστα το περιβάλλον (μπαμπάς, μαμά, σύντροφος κτλ) προσπαθώντας να "βοηθήσει", μπορεί να συνοδέψει τον/την αγαπημένο/η σε κάποιες από τις ατέλειωτες ώρες άσκησης, πεζοπορίας κτλ, που «έτσι κι αλλιώς θα κάνει», με οποιοδήποτε καιρό και οποιαδήποτε "κόστος". Άλλες φορές πάλι, ο φροντιστής θα φροντίζει να φέρει στο σπίτι την "απαγορευμένη τροφή", αλλά παράλληλα θα μεριμνήσει να υπάρχει πάντα ελεύθερη και διαθέσιμη τουαλέτα για τον/ την αγαπημένο/η, κυρίως αμέσως το γεύμα. Τελικά, το περιβάλλον και οι φροντιστές γίνονται και οι ίδιοι «συνένοχοι» με την διατροφική διαταραχή.
Ο αγαπημένος/ή μας, που πάσχει από μια διατροφική διαταραχή, μπορεί να τηρεί "ευλαβικά" ένα αυστηρό και άκαμπτο πρόγραμμα τρόπου ζωής, διατροφής, άσκησης, ύπνου, τουαλέτας, ξεκούρασης, γέλιου κλάματος κτλ, παντού και πάντα, ακόμα και στις διακοπές. Ωστόσο, οι περισσότεροι "κοντινοί" άνθρωποι γύρω του να πιστεύουν ότι αυτό "δεν είναι κακό", ίσως μάλιστα να είναι και θεμιτό, καθώς είναι πάντα το "καλό" παιδί, ο "άριστος" μαθητής, ο "υπεύθυνος" εργαζόμενος, ο «καλός» αθλητής που προσέχει παντού και πάντα την διατροφή και την άσκηση του κτλ.
Οι διατροφικές διαταραχές έχουν "μπει" για τα καλά στην ζωή μας. Όλοι γνωρίζουμε και αναγνωρίζουμε κάποιο άτομο στο στενό ή ευρύτερο περιβάλλον μας που νοσεί "φανερά" από "ανορεξία". Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι ότι δυστυχώς όσο αυξάνονται τα περιστατικά, που γίνονται εύκολα "αντιληπτά", τόσο αυξάνονται και οι "κρυφές" περιπτώσεις "ήπιας" ή "καλά κρυμμένης" διατροφικής διαταραχής. Παράλληλα όλο και περισσότερο η νόσος με τα "πολλά πρόσωπα" θεωρείται "ταμπού" και εμείς γινόμαστε πιο "ανεκτικοί" σε αυτή ή ακόμα δικαιολογούμε "συμπεριφορές" υπό το γενικότερο πλαίσιο του "fitness/clean eating/wellness κτλ. Προκειμένου να αποφύγουμε την διαμάχη για το φαγητό, λάδι, αλάτι, ζάχαρη, άσκηση, εκκαθάριση κτλ ή για την απώλεια βάρους κάνουμε τα "στραβά" μάτια και συμβιβαζόμαστε με την διατροφική διαταραχή.
Οι διατροφικές διαταραχές είναι από την φύση τους «χειριστικές» και αναστατώνουν την ζωή τόσο του πάσχοντος, όσο του περιβάλλοντος του.
Όσο πιο έντονη και έκδηλη γίνεται αγωνία του περιβάλλοντος για την υγεία και πολλές φορές την ίδια την ζωή του ασθενούς, τόσο πιο συχνές και έντονες οι διαμάχες.
Σε μια σύγχρονη, "απρόσωπη" κοινωνία, αλλά και στον μικρόκοσμο μιας "μοντέρνας" οικογένειας, που ταλαιπωρείται από πολλαπλά προβλήματα, κάποια στιγμή οι συγκρούσεις γίνονται ανυπόφορες και η ανάγκη για "ηρεμία" όλο και μεγαλύτερη. Αυτή η "επιφανειακή ηρεμία" επιτυγχάνεται όταν αφήνουμε την διαταραχή να "κάνει κουμάντο". Σαφώς, ένας εξωτερικός παρατηρητής δεν μπορεί να γνωρίζει τι γίνεται όταν "κλείνει η πόρτα" ή δεν μπορεί να αξιολογήσει το άγχος των γονιών ή άλλων αγαπημένων προσώπων, που συ-ζουν μαζί με τον πάσχοντα και την διατροφική διαταραχή του. Ωστόσο, μια τέτοια "υποχωρητική" συμπεριφορά, όσο καλές προθέσεις και αν έχει, διαιωνίζει την διαταραχή και εγκλωβίζει τον πάσχοντα μόνο του σε ένα αδιέξοδο.
Είναι σίγουρο ότι δεν χρειάζονται οι συγκρούσεις, ακραίες συμπεριφορές, φωνές ή ακόμα και χειροδικία για να αντιμετωπίσει το περιβάλλον την διατροφική διαταραχή. Αντιθέτως, καλό θα ήταν οι φροντιστές να δηλώνουν το "παρόν" στην μάχη με την διατροφική διαταραχή υπό την καθοδήγηση ειδικών με αγάπη, ενσυναίσθηση και γνήσιο ενδιαφέρον. Δεν θα πρέπει να μας ενδιαφέρει το "τι θα πει ο κόσμος", αλλά η ανάρρωση του αγαπημένου μας προσώπου, μια διαδικασία που είναι ανηφορική και μακροχρόνια. Πρέπει να είμαστε εκεί και να ενισχύουμε και να αναγνωρίζουμε φωνή του πάσχοντα ενάντια στην φωνή της διαταραχής. Το αγαπημένο μας πρόσωπο χρειάζεται την βοήθεια μας να παλέψει ενάντια στα "θέλω" της διαταραχής και η "υποχώρηση" πιθανόν να είναι ισοδύναμη με την αδιαφορία.
Πρέπει να θυμόμαστε κάθε στιγμή ότι ο ίδιος ο ασθενής από ένα ψυχικό νόσημα, όπως είναι οι διατροφικές διαταραχές, δεν ευθύνεται πολλές φορές ο ίδιος για την συμπεριφορά του. Ο κύριος ένοχος πίσω από τις "παράξενες συμπεριφορές" και τα "ξεσπάσματα" είναι η διατροφική διαταραχή του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να τις συγχωρούμε και να τις αποδεχόμαστε. Ο ασθενής με διατροφική διαταραχή εξακολουθεί να έχει τις ίδιες προτιμήσεις, ελαττώματα, ιδιαιτερότητες και "θέλω" με το άτομο προ της διαταραχής, ακόμα και αν δεν τα εκφράζει εξαιτίας της ισχυρής επιρροής της ασθένειας.
Μπορούμε να ενισχύουμε την προσπάθεια του ασθενούντος πρώτα από όλα με το πιο σημαντικό: επιμένοντας στην θεραπεία. Αν χρειαστεί κλείνουμε εμείς οι ίδιοι και συνοδεύουμε τον ασθενή στο ραντεβού με τον ειδικό. Δεν ξεχνάμε ότι για τις διατροφικές διαταραχές απαιτείται ομάδα διαφορετικών ειδικοτήτων (ψυχολόγου, παθολόγου, διαιτολόγου, ψυχιάτρου, αθλίατρου κτλ), τόσο για τον ασθενή, όσο και για το άμεσο περιβάλλον του.
Επίσης δεν αλλάζουμε τις δικές μας διατροφικές συνήθειες σύμφωνα με της απαιτήσεις της διατροφικής διαταραχής. Δεν "αφορίζουμε" καμία τροφή, αλλά ούτε τρώμε περισσότερο για να νιώθει "καλά" ο ασθενής. Προσπαθούμε να μην κάνουμε "δίαιτα", ούτε εξαντλητική άσκηση, αλλά προσπαθούμε να διατηρούμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής στο οποίο χωράει και απαιτείται η "απόλαυση". Κυρίως ρωτάμε τον πάσχοντα "πως θα μπορούσαμε να κάνουμε πιο εύκολη και ανώδυνη την συμμετοχή του στην θεραπεία". Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντικό το διατροφικό πλάνο που έχει ετοιμαστεί και συμφωνηθεί από κοινού με τον διαιτολόγο να εφαρμόζεται κατά γράμμα, καθώς και τυχόν συμπληρωματική ή φαρμακευτική αγωγή. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο ασθενής από διατροφική διαταραχή είναι σαν ένα μικρό παιδί που πρέπει να το μάθουμε ξανά να φροντίζει, να ακούει και να αγαπά το σώμα του.
Προσπαθούμε να μην κάνουμε επικριτικά σχόλια για το σώμα ή την διατροφή κανενός. Αντιθέτως, εστιάζουμε στο τι μας προσφέρει μια ισορροπημένη διατροφή σε σχέση με ένα υγιές και δυνατό σώμα. Προωθούμε όλα όσα μας επιτρέπει να κάνουμε και να ζήσουμε μέσα και μέσου ενός υγιούς σώματος και μιας ζωής με ποιότητα και σεβασμό προς τον εαυτό μας.
Ένα είναι σίγουρο: η θεραπευτική φροντίδα ενός ασθενούς με διατροφική διαταραχή απαιτεί θεραπευτική συμμαχία στην οποία γονείς, κηδεμόνες, σύζυγοι, φίλοι κτλ αποτελούν ιδίως τον πιο σημαντικό κρίκο και η συμμετοχή τους στην θεραπεία είναι καθοριστική για την έκβαση της, όσο ετών ή όσες "γνώσεις" ή "κίνητρα" και αν έχει ο ασθενής.